ضدیخ یکی از مهمترین مایعات مصرفی در خودرو است که نقش اساسی در سلامت موتور و جلوگیری از آسیبهای گرمایی و سرمایی دارد. بسیاری از رانندگان تصور میکنند ضدیخ فقط برای زمستان کاربرد دارد، اما حقیقت این است که ضدیخ در تمام فصول باید در سیستم خنککاری وجود داشته باشد.
به گزارش مجله اینترنتی خودروآموز ، این مایع ترکیبی از مواد شیمیایی مثل اتیلنگلیکول همراه با افزودنیهای ضدزنگ، ضدکف و پایدارکننده حرارتی است که مجموعهای از مزایا را برای موتور فراهم میکند.
وظیفه اصلی ضدیخ در خودرو
اصلیترین وظیفه ضدیخ این است که نقطه انجماد مایع سیستم خنککاری را پایین بیاورد تا آب داخل موتور و رادیاتور در فصل سرما یخ نزند. یخزدگی آب داخل بلوک سیلندر میتواند به ترک خوردن موتور، ترک خوردن رادیاتور و ترکیدگی شیلنگها منجر شود.
با وجود ضدیخ، مایع خنککننده در دمای بسیار پایین هم حالت مایع خود را حفظ میکند و گردش آن در موتور مختل نمیشود.
بهطور دقیقتر:
- نقطه انجماد آب را پایین میآورد تا در زمستان داخل موتور یخ نزند.
- نقطه جوش را بالا میبرد تا در تابستان و فشار کاری زیاد، موتور دیرتر داغ کند.
کاربردهای ضد یخ
۱. جلوگیری از یخ زدن آب رادیاتور
کاربرد ضدیخ در جلوگیری از یخزدگی آب در فصل سرما یکی از مهمترین وظایف این مایع در خودرو است. وقتی دما کاهش پیدا میکند، آب خالص در صفر درجه سانتیگراد یخ میزند و اگر داخل موتور یخ ببندد، باعث ترکخوردگی بلوک سیلندر، رادیاتور و شیلنگها میشود. ضدیخ با ایجاد یک ترکیب شیمیایی پایدار، نقطه انجماد را بهطور قابلتوجهی پایین میآورد و اجازه نمیدهد آب داخل سیستم خنککاری یخ بزند.
چطور ضدیخ مانع یخ زدن آب میشود؟
ترکیب اصلی ضدیخ، اتیلنگلیکول ( Ethylene Glycol ) یا پروپیلنگلیکول است. هنگامی که ضدیخ با آب مخلوط میشود، مولکولهای گلیکول بین مولکولهای آب قرار میگیرند. این ورود باعث میشود مولکولهای آب نتوانند ساختار منظم و کریستالی یخ را تشکیل دهند. فعالیت مولکولی آب کاهش پیدا میکند. یعنی انرژی لازم برای تغییر حالت از مایع به جامد بیشتر میشود. در نتیجه نقطه انجماد مخلوط پایین میآید.
برای مثال، محلول ۵۰٪ ضدیخ و ۵۰٪ آب میتواند تا حدود ۴۰- درجه سانتیگراد بدون یخزدگی باقی بماند.
دلیل دیگری که آب خالص سریع یخ میزند اما محلول ضدیخ خیر، این است که آب خالص ساختاری بسیار منظم هنگام یخزدن ایجاد میکند؛ اما اضافه کردن گلیکول این نظم را برهم میزند. این پدیده در علم شیمی به نام پایین آمدن نقطه انجماد ( Freezing Point Depression ) شناخته میشود.
هرچقدر غلظت ضدیخ بیشتر باشد، مولکولهای آب فضای کمتری برای تشکیل کریستال یخ خواهند داشت. در نتیجه ضدیخ بهکمک همین رفتار شیمیایی، از یخزدگی آب در موتور جلوگیری میکند و در فصل سرد باعث میشود:
- رادیاتور و بلوک سیلندر ترک نخورند.
- پمپ آب گیر نکند.
- شیلنگها و مسیرهای داخلی یخ نبندند.
- موتور بدون آسیب و با دمای استاندارد کار کند.
۲. جلوگیری از جوشآوردن موتور
بسیاری تصور میکنند ضدیخ فقط مخصوص زمستان است، اما حقیقت این است که ضدیخ در تابستان حتی مهمتر است؛ زیرا با بالا بردن نقطه جوش، از داغشدن موتور در ترافیک، سربالاییها و هوای گرم جلوگیری میکند.
ضدیخ با موارد زیر مانع جوش آوردن آب میشود:
الف. افزایش نقطه جوش آب با تغییر ساختار محلول
ترکیب اصلی ضدیخ یعنی اتیلنگلیکول یا پروپیلنگلیکول، وقتی با آب مخلوط میشود، ساختار آب را تغییر میدهد. مولکولهای این مواد با پیوندهای ضعیف هیدروژنی به مولکولهای آب متصل میشوند و باعث میشوند آب برای رسیدن به حالت بخار به انرژی بیشتری نیاز داشته باشد. بنابراین آب دیرتر به نقطه جوش میرسد.
ب. ایجاد یک محلول پایدار که دیرتر بخار میشود
ضدیخ باعث افزایش فشار بخار محلول میشود. این یعنی مایع خنککننده بهسادگی تبخیر نمیشود و در دمای بالا همچنان مایع باقی میماند. به همین دلیل است که محلول ۵۰٪ آب + ۵۰٪ ضدیخ معمولاً نقطه جوش حدود ۱۲۹ درجه سانتیگراد دارد، در حالی که آب خالص در ۱۰۰ درجه میجوشد.
پ. جلوگیری از تشکیل حباب بخار در مسیرهای خنککاری
آب خالص در دماهای بالا سریع به بخار تبدیل میشود و این بخار میتواند مسیرها را مسدود کند. ضدیخ با کاهش سرعت تبخیر و تثبیت دما، اجازه نمیدهد این حبابها تشکیل شوند. این موضوع بسیار مهم است زیرا حباب بخار باعث قطع شدن گردش آب، فشار زیاد، بالا رفتن ناگهانی دما و در نهایت جوش آوردن موتور میشود.
ت. خنککاری یکنواختتر در شرایط سخت
زمانی که موتور تحت فشار است ( کولر روشن، سربالایی، بار سنگین، ترافیک )، ضدیخ باعث میشود مایع خنککننده در تمام سیستم بهصورت پایدار جریان داشته باشد بدون اینکه بخار شود یا حجمش تغییر کند. بنابراین:
- واترپمپ بهتر کار میکند.
- رادیاتور راندمان بیشتری دارد.
- دمای موتور ثابت میماند.
بنابراین ضدیخ در فصل گرما با بالا بردن نقطه جوش، افزایش فشار بخار و جلوگیری از تشکیل بخار در سیستم خنککاری، مانع جوشآوردن موتور میشود. به همین دلیل است که استفاده از ضدیخ در تابستان حتی از زمستان هم ضروریتر است.
۳. محافظت از موتور در برابر خوردگی و رسوب
آب معمولی بهتنهایی باعث زنگزدگی و تشکیل رسوب در رادیاتور، واترپمپ و مسیرهای داخلی موتور میشود. ضدیخ دارای افزودنیهای ضدخوردگی و ضدزنگ است که از قطعات فلزی مانند آلومینیوم، آهن و آلیاژها محافظت میکند. این ویژگی باعث افزایش عمر واترپمپ، ترموستات، رادیاتور و شیلنگها میشود و هزینههای تعمیرات را بهطور قابلتوجهی کاهش میدهد.
۴. کمک به روانکاری اجزای سیستم خنککاری
یکی دیگر از کاربردهای مهم ضدیخ، روانکاری یاتاقانها و مهرومومهای واترپمپ است. این ویژگی باعث میشود واترپمپ نرمتر کار کند و احتمال خرابی یا نشتی آن کاهش یابد. استفاده از آب معمولی بهتنهایی نهتنها روانکاری ایجاد نمیکند، بلکه باعث خشکی واشرها و افزایش احتمال نشت میشود.
نقش ضدیخ در بهبود عملکرد کلی موتور
نقش ضدیخ در بهبود عملکرد کلی موتور بسیار گستردهتر از جلوگیری از یخزدگی و جوش آوردن است. ضدیخ یک مایع مهندسیشده است که باعث میشود موتور همیشه در دمای ایدهآل کار کند، کمتر ساییده شود، توان بیشتری تولید کند و قطعات داخلی عمر طولانیتری داشته باشند. در ادامه این نقش را با توضیحات کاملتر بررسی مینماییم:
الف. حفظ دمای استاندارد موتور ( نه زیاد سرد، نه زیاد گرم )
موتور باید در محدوده دمایی مشخصی کار کند؛ معمولاً حدود ۹۰ درجه سانتیگراد. اگر سرد باشد، سوخت درست نمیسوزد و مصرف بالا میرود؛ اگر داغ باشد، اصطکاک بالا میرود و احتمال آسیب وجود دارد.
ضدیخ با ترکیب شیمیایی پایدار خود باعث میشود دما همیشه در همین محدوده ثابت بماند. این ثبات دمایی یعنی:
- احتراق بهتر
- بازده بالاتر
- مصرف کمتر
- عمر بیشتر موتور
ب. روانکاری و محافظت از واترپمپ و قطعات داخلی
ضدیخ دارای افزودنیهای روانکننده است که باعث میشود:
- یاتاقانهای واترپمپ روانتر بچرخند
- از خشک شدن اورینگها و واشرها جلوگیری شود
- احتمال نشتی کمتر شود
اگر از آب خالی استفاده شود، واترپمپ خشک کار میکند و عمر آن نصف میشود.
پ. جلوگیری از زنگزدگی و رسوب؛ مهمتر از آنچه تصور میشود
سیستم خنککاری موتور پر از قطعات فلزی با جنسهای مختلف است: آهن، آلومینیوم، برنج، فولاد و غیر. آب معمولی با اکسیژن ترکیب میشود و این قطعات به سرعت زنگ میزنند و رسوب تولید میکنند.
ضدیخ با وجود مواد ضدخوردگی ( corrosion inhibitors ):
- از زنگزدگی داخل رادیاتور جلوگیری میکند.
- جلوی رسوبگیری لولهها را میگیرد.
- مسیرها را باز و جریان آب را روان نگه میدارد.
این موضوع بهطور مستقیم باعث بهبود راندمان خنککاری و افزایش عمر موتور میشود.
ت. کار دقیقتر سنسورها و مدیریت موتور ( ECU )
دمای موتور توسط سنسور دمای آب ( ECT Sensor ) اندازهگیری میشود. وقتی ضدیخ باعث تثبیت دما میشود، ECU میتواند:
- پاشش سوخت را دقیقتر تنظیم کند
- زمان جرقه را بهینه کند
- مصرف سوخت را کاهش دهد
- آلایندگی را کم کند
در نتیجه موتور نرمتر، کممصرفتر و قدرتمندتر کار میکند.
ث. جلوگیری از ضربه حرارتی و کاهش استهلاک
تغییرات ناگهانی دما برای موتور بسیار خطرناک است. ضدیخ با بالا بردن ظرفیت حرارتی محلول خنککننده، نوسان دما را کاهش میدهد و اجازه نمیدهد موتور شوک حرارتی ببیند. این یعنی:
- کاهش ترکخوردگی سرسیلندر
- کاهش تاببرداشتن واشر سرسیلندر
- جلوگیری از شکستگیهای حرارتی قطعات داخلی
ج. بهبود عملکرد رادیاتور و بالا رفتن راندمان خنککاری
با وجود ضدیخ، جریان مایع داخل سیستم پایدارتر است؛ چون دیرتر جوش میآورد و دیرتر یخ میزند. این باعث میشود رادیاتور بهتر گرما را دفع کند، فن کمتر درگیر شود و موتور با خنککاری پایدارتر کار کند.
هرچه رادیاتور سبکتر و روانتر کار کند، عملکرد کلی موتور نیز بهتر خواهد بود.
جمعبندی کاربردی
ضدیخ فقط یک مایع برای زمستان نیست؛ بلکه یک مایع چندمنظوره محافظتی است که:
– دمای موتور را تنظیم میکند.
– از خوردگی و رسوب جلوگیری میکند.
– واترپمپ را روان نگه میدارد.
– راندمان احتراق را بهبود میدهد.
– مصرف سوخت را کاهش میدهد.
– از آسیبهای گرانقیمت جلوگیری میکند.
به همین دلیل وجود ضدیخ با کیفیت و تازه در موتور، یکی از مهمترین عوامل سلامت و طول عمر خودرو است.
نسبت صحیح ترکیب ضدیخ با آب
ترکیب ضدیخ با آب به صورت درست و صحیح، برای اطمینان از حفظ غلظت مناسب ضدیخ و خاصیت آن مهم است. نسبت صحیح ترکیب ضدیخ با آب و نکات مهم آن در ادامه آورده شده است.
الف. بهترین نسبت جهانی: ۵۰٪ ضدیخ + ۵۰٪ آب مقطر
استانداردترین و مطمئنترین ترکیب برای تمام فصول سال، مخلوط ۵۰/۵۰ است.
این نسبت باعث میشود:
- نقطه انجماد مایع تا حدود ۴۰- درجه سانتیگراد پایین بیاید
- نقطه جوش محلول تا حدود ۱۲۹ درجه سانتیگراد بالا برود
- سیستم خنککاری در همه شرایط ( گرما، سرما، ترافیک، سربالایی ) پایداری عالی داشته باشد
این ترکیب بهترین تعادل را میان جلوگیری از یخزدگی، جلوگیری از جوشآوردن و محافظت ضدخوردگی ایجاد میکند.
ب. استفاده از آب مقطر بهجای آب معمولی
آب معمولی دارای املاح کلسیم، منیزیم و مواد معدنی است که باعث رسوبگیری، کاهش راندمان رادیاتور، گرفتگی شیلنگها، خرابی واترپمپ و ترموستات میشود. آب مقطر فاقد املاح است و از این مشکلات جلوگیری میکند.
پ. نسبتهای دیگر بسته به آبوهوا
اگر در منطقه بسیار سرد زندگی میکنید، ۶۰٪ ضدیخ + ۴۰٪ آب مقطر باعث محافظت بیشتر در سرمای شدید می شود. اما استفاده بیش از ۷۰٪ ضدیخ توصیه نمیشود چون:
- ظرفیت جذب حرارت کاهش مییابد
- خنککاری ضعیف میشود
- فشار روی واترپمپ و شیلنگها افزایش مییابد
بنابراین ۵۰/۵۰ همچنان بهترین گزینه است.
ویژگیهای یک ضدیخ خوب
الف. پایه مناسب ( اتیلنگلیکول یا پروپیلنگلیکول )
ضدیخهای استاندارد معمولاً بر پایه اتیلنگلیکول ( رایج و قویتر ) و پروپیلنگلیکول ( کمخطرتر و سازگارتر با محیطزیست ) تولید میشوند. هر دو برای خودرو مناسب هستند؛ اما اتیلنگلیکول عملکرد حرارتی قویتری دارد.
ب. داشتن افزودنیهای ضدخوردگی و ضدزنگ
ضدیخ خوب باید شامل مواد ضد خورندگی برای جلوگیری از زنگزدگی، مواد ضدکف و مواد پایدارکننده حرارتی باشد. نبود این افزودنیها باعث خوردگی رادیاتور، خرابی پمپ و آسیب به آلومینیوم موتور میشود.
پ. حفظ طولانیمدت رنگ و شفافیت
یک ضدیخ مرغوب کدر و تهنشین نمیشود، لخته و رسوب نمیسازد و رنگ خود را در طول زمان حفظ میکند. اگر ضدیخ بعد از چند ماه تغییر رنگ بدهد یا رسوب بسازد، بیکیفیت است.
ت. سازگاری با آلیاژها و قطعات داخلی موتور
ضدیخ باکیفیت باید با فلزات مختلف داخل موتور مانند آلومینیوم، مس، فولاد و برنج سازگار باشد. ضدیخهای استاندارد معمولاً دارای تأییدیه ASTM یا استاندارد ملی هستند.
نکته:
استاندارد ASTM چیست؟ مجموعهای از استانداردهای بینالمللی است که توسط سازمان «انجمن آمریکایی آزمایش و مواد» ( American Society for Testing and Materials ) تدوین میشود و بهعنوان یکی از معتبرترین مراجع جهان برای آزمایش، کیفیتسنجی، مواد، محصولات، سیستمها و خدمات شناخته میشود. این استانداردها مشخصات دقیق و روشهای آزمون را تعیین میکنند تا محصولات در صنایع مختلف مثل خودروسازی، فلزات، نفت، پلاستیک، ساختمان و حتی مواد شیمیایی مثل ضدیخ، کیفیت یکنواخت، ایمنی بالا و عملکرد قابل اعتماد داشته باشند.
ث. نقطه جوش و انجماد بالا ( طبق مشخصات روی ظرف )
ضدیخ خوب باید حداقل ویژگیهای زیر را داشته باشد:
- نقطه جوش بالاتر از ۱۲۰ درجه سانتیگراد
- نقطه انجماد پایینتر از ۳۰- درجه
مواد ارزانقیمت معمولاً این اعداد را ندارند.
ج. بدون سیلیکات و فسفات ( در ضدیخهای نسل جدید )
ضدیخهای فناوری اسیدی ارگانیک ( OAT ) و فناوری اسیدی ارگانیک هیبریدی ( HOAT ) ( نسل جدید ) فاقد سیلیکات هستند و عمر بیشتر، محافظت بهتر و رسوب کمتر دارند.
جمعبندی کاربردی
بهترین عملکرد زمانی بهدست میآید که:
– ضدیخ استاندارد و باکیفیت استفاده کنید.
– آن را دقیقاً با آب مقطر و نسبت ۵۰/۵۰ مخلوط کنید.
– هر ۱ تا ۲ سال مایع خنککاری را تعویض کنید.
زمان تعویض ضدیخ
الف. هر ۱ تا ۲ سال یکبار ( استاندارد )
طبق توصیه اغلب خودروسازان، ضدیخ باید هر ۱۲ تا ۲۴ ماه تعویض شود. چون افزودنیهای ضدخوردگی و ضدزنگ با گذشت زمان خاصیت خود را از دست میدهند.
ب. کیلومتر کار توصیهشده
بیشتر خودروها توصیه میکنند ضدیخ هر ۳۰ تا ۴۰ هزار کیلومتر تعویض شود.
پ. در خودروهای جدیدتر و ضدیخهای OAT
اگر خودرو از ضدیخهای OAT ( فناوری اسیدی ارگانیک ) یا Long Life (دارای عمر طولانی) استفاده کند، زمان تعویض میتواند ۵ سال یا ۱۵۰ هزار کیلومتر باشد، اما فقط زمانی که سازنده خودرو چنین توصیهای کرده باشد.
ت. بعد از تعمیرات سیستم خنککاری
در این موارد تعویض فوری ضروری است:
- تعویض واترپمپ
- تعویض واشر سرسیلندر
- تعمیر رادیاتور
- هواگیری سیستم
نشانههای کمبود ضدیخ یا خرابی آن
الف. تغییر رنگ ضدیخ ( مهمترین نشانه خرابی )
رنگ ضدیخ باید شفاف و یکدست باشد. اگر رنگ آن قهوهای، زرد تیره، شیری یا کدر شود، یعنی خاصیتش از بین رفته یا با زنگزدگی و رسوب مخلوط شده است.
ب. پایین آمدن سطح مایع در مخزن (نشانه کمبود و نشتی)
اگر سطح ضدیخ مرتباً کم میشود، احتمال وجود مشکلات زیر است:
- نشتی از رادیاتور
- نشتی از شیلنگها
- نشتی واترپمپ
- نشتی واشر سرسیلندر
- بخار شدن بیش از حد به دلیل جوشآوردن
بنابراین کاهش مداوم سطح مایع همیشه نیاز به بررسی دارد.
پ. گرم کردن بیش از حد موتور
اگر فن زیاد روشن میشود یا دمای موتور سریع بالا میرود، احتمال دارد ضدیخ کیفیت خود را از دست داده، رسوب ایجاد کرده، توانایی انتقال حرارتش کم شده یا مقدارش کافی نیست.
ت. وجود رسوب، لجن یا کف در مخزن یا رادیاتور
اگر داخل مخزن انبساط یا رادیاتور مواد ژلهای، کف یا رسوب دیده شود، نشانه فاسد شدن ضدیخ، استفاده از آب نامناسب یا ترکیب چند نوع ضدیخ ناسازگار است.
ث. بوی تند یا شیرین داخل کابین یا جلوی خودرو
بوی شیرین شبیه بوی شربت، نشانه نشتی ضدیخ است. این بو معمولاً از رادیاتور بخاری، رادیاتور جلو، شیلنگها یا اتصالات نشتیدار میآید.
ج. کاهش گرمای بخاری
بخاری خودرو وقتی گرم نمیکند، معمولاً به دلیل کمبود ضدیخ، وجود هوا در سیستم یا گرفتگی رادیاتور بخاری است.
چ. بالا رفتن سریع سطح رسوب در درب رادیاتور
اگر در هنگام چک کردن، روی درب رادیاتور رسوب یا کریستالهای سفید/قهوهای دیده شود، یعنی ضدیخ کارایی خود را از دست داده و سیستم نیاز به شستشو دارد.
جمعبندی کاربردی
ضدیخ را هر ۱ تا ۲ سال یا ۴۰ هزار کیلومتر تعویض کنید.
همیشه از آب مقطر برای ترکیب استفاده کنید.
تغییر رنگ، رسوب، کف، بوی شیرین، کاهش سطح و گرم شدن بیش از حد، مهمترین نشانههای خرابی یا کمبود ضدیخ هستند.
استفاده از ضدیخهای مختلف با هم، بله یا خیر؟
بهطور کلی استفاده از ضدیخهای مختلف با هم توصیه نمیشود؛ مگر اینکه هر دو از یک نوع، یک استاندارد و یک پایه شیمیایی باشند. بیشتر ضدیخها از نظر ترکیب شیمیایی با هم سازگار نیستند و ترکیب اشتباه آنها میتواند باعث رسوب، تغییر رنگ، کاهش خاصیت ضدخوردگی و حتی گرفتگی مدار خنککاری شود.
دلایل عدم استفاده از ضدیخهای متفاوت با هم
تفاوت در پایه شیمیایی: برخی ضدیخها بر پایه اتیلن گلیکول ( EG ) و برخی بر پایه پروپیلن گلیکول ( PG ) ساخته میشوند. ترکیب این دو نوع باعث کاهش عملکرد و تغییر ویسکوزیته میشود.
تفاوت در افزودنیها: ضدیخها در سه گروه اصلی IAT، OAT و HOAT تولید میشوند. افزودنیهای این گروهها با یکدیگر واکنش نامناسب میدهند و ممکن است رادیاتور یا واترپمپ را دچار خوردگی کنند.
احتمال ایجاد لجن و رسوب ژلهای: ترکیب اشتباه باعث ایجاد مادهای لجنمانند میشود که باعث گرفتگی رادیاتور، بخاری، لولهها و خرابی واترپمپ میشود.
شرایط استفاده از ضدیخهای متفاوت با هم
وقتی هر دو ضدیخ از یک رنگ (سبز، قرمز، آبی و …)، یک استاندارد ( مثلاً OAT )، یک سازنده معتبر و یک پایه گلیکولی مشابه باشند، در این صورت معمولاً سازگاری وجود دارد. بااینحال بهترین کار مخلوط نکردن برندها است مگراینکه مطمئن باشید.
اگر نوع ضدیخ قبلی مشخص نیست یا مطمئن نیستید، بهترین روش تخلیه کامل سیستم، شستوشوی مدار و ریختن ضدیخ جدید با آب مقطر است.
انتخاب ضدیخ با توجه به خودرو و فصل
برای انتخاب ضدیخ مناسب، چند نکته مهم را در نظر بگیرید:
نوع موتور و متریال قطعات موتور: مثلاً موتور آلومینیومی نیاز به افزودنیهای ضدخوردگی دارد. ضدیخ با فرمول G11 یا OAT پیشنهاد میشود.
آبوهوای منطقه محل استفاده:
در مناطق خیلی سرد: ضدیخ با نقطه انجماد پایین ( مثلاً –۳۵ °C ) انتخاب خوبی است.
در مناطق گرم یا تابستان طولانی: ضدیخ باید نقطه جوش بالایی داشته باشد.
فصل تعویض: هنگام تعویض ضدیخ در فصل سرما، نسبت اختلاط ۵۰/۵۰ با آب مقطر ایدهآل است.
نگهداری سیستم خنککننده: اگر دیر به دیر ضدیخ عوض میکنید، انتخاب « طول عمر بالا » ( Long Life ) مهمتر است چون افزودنیها ماندگاری بیشتری دارند.
نتیجه گیری
ضدیخ یکی از حیاتیترین مایعات خودرو است که نقش آن بسیار فراتر از جلوگیری از یخزدگی است. این مایع با بالا بردن نقطه جوش، جلوگیری از خوردگی، خنککاری پایدار و روانکاری قطعات، بهطور مستقیم از موتور در تمام فصول محافظت میکند. انتخاب ضدیخ مناسب، ترکیب صحیح با آب مقطر و تعویض بهموقع آن از مهمترین عوامل افزایش طول عمر موتور و جلوگیری از هزینههای سنگین تعمیرات است.
پنج سوال رایج از کاربرد ضدیخ در خودرو
۱. آیا ضدیخ فقط برای زمستان و جلوگیری از یخزدگی است؟
پاسخ: خیر. ضدیخ در تمام فصول ضروری است. این مایع هم از یخزدگی در سرما جلوگیری میکند و هم نقطه جوش آب را بالا میبرد تا موتور در گرما و بار کاری زیاد جوش نیاورد. علاوه بر این، خاصیت ضدخوردگی و روانکاری قطعات سیستم خنککاری را هم بر عهده دارد.
۲. ضدیخ چگونه مانع یخزدن آب در موتور میشود؟
پاسخ: ترکیبات اصلی ضدیخ مثل اتیلن گلیکول ( EG ) یا پروپیلن گلیکول ( PG ) با آب ترکیب میشوند و باعث پایین آمدن نقطه انجماد آن میگردند. این فرآیند « کاهش نقطه انجماد » نام دارد و اجازه نمیدهد آب داخل بلوک موتور به حالت جامد تبدیل شود.
۳. ضدیخ چگونه از جوش آوردن موتور جلوگیری میکند؟
پاسخ: ضدیخ، نقطه جوش آب را بالا میبرد. این یعنی آب دیرتر به دمای جوش میرسد. در نتیجه در روزهای گرم، سربالاییها یا ترافیک سنگین، سیستم خنککاری بهتر دما را کنترل میکند و احتمال جوش آوردن نزدیک به صفر میشود.
۴. آیا مخلوط کردن ضدیخهای مختلف با هم مشکلی دارد؟
پاسخ: بله. اگر ضدیخها از نظر استاندارد، رنگ و پایه شیمیایی متفاوت باشند، ترکیب آنها باعث رسوب، تغییر رنگ، تشکیل لجن ژلهای، کاهش راندمان خنککاری و خوردگی میشود. تنها در صورتی قابل قبول است که هر دو ضدیخ از یک نوع و یک استاندارد باشند.
۵. نشانههای کمبود یا خرابی ضدیخ چیست؟
پاسخ: کاهش سطح مایع در منبع، تغییر رنگ به زرد تیره یا قهوهای، ایجاد رسوب در درب رادیاتور، کاهش عملکرد بخاری خودرو، بالا رفتن دمای موتور و نیاز به آب اضافه کردن، از نشانههای کمبود یا فاسد شدن ضدیخ است. در حالت استاندارد باید سالانه یا هر ۴۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر تعویض شود.
